Zapewne wielu z Was oglądało na "Radiowych pogaduchach" prezentację odbiornika lampowego według projektu Andrzeja Cieślaka i Grzegorza Dudka. Wygląd tej konstrukcji tak mnie urzekł, że postapostanowiłem wolne chwile przeznaczyć na jego budowę. Założyłem sobie dwie wytyczne, że radyjko musi równie ładnie wyglądać i ma działać. Niby proste radio, ale sporo tu wyzwań konstrukcyjnych dla majsterkowicza. Całość zostanie wykonana ręcznymi narzędziami w domowym warsztacie.
No to startujemy...
Schemat ideowy odbiornika dwu lampowego. Istotnym atutem odbiornika jest zastosowanie jednego napięcia zasilania 12V.
Lampy kupiłem na giełdzie Wolumen w Warszawie. Za 3 sztuki zapłaciłem 10zł. Przeszukałem własne zasoby elementów radiowych i znalazłem podstawki
Znalazłem ładną gałkę skalową i gałki. Potencjometry kupiłem za 8zł.
Drut nawojowy w bawełnie. Szpula stoi u mnie lata. Kiedyś ją wystawiłem na sprzedaż, ale nie było chętnych. Wreszcie się przydała.
Zrobiłem z odpadków drewnianą skrzynkę, którą pokryłem fornirem palisandrowym. Też z resztek. Wymiary skrzynki były uzależnione od wielkości użytych elementów i grubości ścianek. Starałem się by skrzynka była jak najmniejsza. Wyszły wymiary 220 x 150 x 90 mm
Ramka do skrzynki i ładny kondensator z lat 20-tych, który też miałem. Kondensator o pojemności 400pF.
Wstępny montaż podzespołów wykonam na sklejce. Całość przykryję czarną płytą podobną do bakelitowej.
Przymiarki z rozłożeniem elementów.
Dużym wyzwaniem było zrobienie cewki. Najprościej jest wykonać karkas z preszpanu, ale nie mam takiego. Spróbowałem więc zrobić karkas z bakelitu. Jednak przy piłowaniu szczelin bakelit zaczął pękać. Jest to zbyt kruchy materiał na tego typu konstrukcję.
Ostatecznie zrobiłem karkas ze sklejki.
Na nóżki wykorzystałem bolce od starej wtyczki sieciowej.
Wyszło coś takiego. Zużyłem około 40 m drutu.
Przymiarki rozmieszczenia elementów na płycie.
Efekt (prawie) końcowy. Płyta z zamocowanymi potencjometrami, kondensatorem, lampami i cewką.
Lampy mają podstawki zamocowane do sklejki pod czarną płytą. Dzięki czemu nie ma na płycie widocznych śrub mocujących podstawki.
Do tego etapu moje koszty to 18zł za trzy lampy i dwa potencjometry. Pozostaje połaczenie wszystkich elementów w całość i ewentualnie wykonanie zasilacza. Ale to w następnych postach...
Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka zaprojektowały (?) Figaro i uruchomiły wersję próbną 10 marca 1959 r., . Układ elektryczny został zaczerpnięty z Rozyny .
Cena w 1961r jest 810 zł.
Figaro 3291
Mam w swojej kolekcji siedem radyjek Figaro z fabryki im. Marcina Kasprzaka w Warszawie. Gdy miałem jeden egzemplarz, nie interesowałem się jego wersją. Teraz, gdy mam ich kilka, postanowiłem sprawdzić ich wersje. Odbiorniki te były dostępne na rynku krajowym oraz zagranicznym. O jego wersji decydował wygląd frontu, skala i przede wszystkim wnętrze. Czasami wyglądały jak Figaro, a były Barbarą lub Rozyną . Od frontu ramka była w dwóch wersjach kratki. Pionowa lub skośna w romby. Skala była z magicznym oczkiem lub bez. Na skali było logo Diory lub Unitry . Podziałka częstotliwości była różna, w zależności od miejsca eksportu. Okrągły przełącznik zakresów stosowany był w wersji eksportowej. Były wersje zasilania na 220V i wersje bateryjne.
Niektóre odbiorniki po różnych ingerencjach, naprawach miały pozamieniane obudowy, skale i tylne ścianki.
Obudowy, występowały w kolorach wiśniowym, brązowym i czarnym. (Dla ścisłości faktów, była też większa obudowa w modelu Figaro 3, ale ta w tym poście nas nie interesuje).
Tylne ścianki
Udało mi się udokumentować takie wersje ścianek. ( Jeśli ktoś posiada jeszcze inną wersję, proszę o informację) :
1. Figaro
2. Figaro I
3. Figaro II-2/4A
4. Figaro I-1/3A
5. Figaro I-II/2A
6. Figaro N
7. Figaro 3201
8. Figaro 3291
9. Figaro Special
10. Barbara
11. Barbara II
12. Różyna
Niżej zdjęcia ścianek:
1. Figaro - pierwsza wersja baterii 3S4T,1S5T,1T4T,1R5T,DM70
2. Figaro I - wersja na Wielką Brytanię, wyjście na głośnik, transformator sieciowy, ECH81,EBF89,ECL82,DM70,SPS5A
4. Figaro I-1/3A - wersja na Wielkiej Brytanie, wyjście na zastosowanie, magiczne oko, Skala i opis w języku angielskim, opublikowany w wersji 220V lub 240V obniżającej autotransformatorem. Nie posiada wewnętrznej anteny fal krótkich . Prostownik selenowy. ECH81, EBF89, ECL82, DM70, SPS5A
5. Figaro I-II/2A
6. Figaro N - do samo co Różyna N: ECH81,EBF89,ECL82,SPS5A
7. Figaro 3201 - radio eksportowe, wyjście na wyjście ECH81,EBF89,ECL82,SPS5A
8. Figaro 3291- radio na rynek krajowy , 220V, ECH81, EBF89, ECL82(ELC86), DM70
9. Figaro Specjal - ECH81,EBF89,ECL82,SPS5A
9. Barbara - wersja eksportowa, zasilanie przez autotransformator, prostownik selenowy jednopołówkowy. przesuwanie zakresów obrotowych, ale z przesuwaną dźwignią na bocznej ścianie. zamocowane do tekturowej ściany wejściowej gramofonowej. ECH81, EBF89, ECL82, SPS5A
10. Barbara II - wersja akumulatorowa 3S4T,1S5T,1T4T,1R5T,DM70
Chyba najpopularniejsza wersja "krajowa" Figaro 3291. Na skali zakresy po polsku, DŁ, ŚR, KR i logo ZRK.
Wersja krajowa Figaro 3291, ale skala ma jednolity opis zakresu D, S, K i brak loga.
Wersja eksportowa z magicznym oczkiem, bez loga. Opis zakresów w języku angielskim L,M,S
To samo co wyżej ale z inną kratką. Zakresy L, M, S
Wersja eksportowa z magicznym oczkiem, skalą angielską i logiem Unitra
To samo co u góry ale w innej wersji kratki
Mój Figaro N z taką kratką
Barbara
Barbara II
Wnętrze
O występowaniu radialnym, jednak szczegółowym dla wnętrza. Do tych obudów wkładano wersje bateryjne i na 220V. W wersji bateryjnej nie było oczywiście trafa sieciowego i gniazda z bezpiecznikiem. Do klasycznej wersji dokładano gniazdo głośnikowe lub gramofonowe.
Wersja bateryjna
Wersja 220V z gniazdem głosnikowym
Wersja 3291. 220V bez gniazda głosnikowego
Wersja 220V z gniazdem głośnikowym
Bateryjne. Nie ma trafa. Wyposażone w lampy: 1R5T, 1T4T, 1S5T, 3S4T, DM70. Układ elektryczny został zapożyczony z odbiornika Szarotka 3.
Jestem w trakcie uruchamiania i kompletowania zestawów Figara.
Jak dotąd udało mi się uruchomić dwa egzemplarze w wersji 3291.
Dodano 19.03.2026
Philips AM21
Okazuje się, że wygląd Figara zawdzięczamy Holendrom. Jak widać na zdjęciach, naszych projektantów nie było stać na własny projekt obudowy do popularnego radia Figaro. Albo inaczej, nie posiadaliśmy jeszcze takiej technologii. Zakupiono maszyny, formę i licencję na wykonywanie obudów z tworzywa sztucznego od Philipsa.
Philips AM21 wewnątrz to inna konstrukcja zbudowana na tranzystorach.
SPS-5
W prostowniczych stosach selenowych SPS-5 płyty są ułożone w płaskiej obudowie, dobre odprowadzanie ciepła (o ile przykręci się ją płasko do metalowego podwozia albo obudowy urządzeń, co jest możliwe, jeśli jest to sposób ich montażu). Produkowane były w trzech wersjach:
" Figaro N - wersja odkłócona, układ elektryczny identyczny jak w Rozynie N " i dalej w artykule o "Rozynie N": " Rozyna N - wersja odkłócona, (...). Zmiany w konstrukcjach: (...), większa antena promowa, osadzona na kubku filtr pośredniej efektów, ekranowanie kondensatora zmiennego, pierwsze lampy i filtr p.cz ".
